In 2025 voert Rijkswaterstaat omvangrijke onderhoudswerkzaamheden uit aan snelwegen en bruggen in Nederland. Vanwege de schaal is het onmogelijk om dit alleen in de weekenden en nachten te doen, waardoor veel van het werk overdag plaatsvindt. Dit veroorzaakt aanzienlijke hinder voor automobilisten. Belangrijke snelwegen zoals de A1 en A12 zijn tijdelijk of gedeeltelijk afgesloten, wat kan leiden tot extra reistijd van meer dan een uur. Hoewel veel mensen de nadruk leggen op de overlast, biedt dit onderhoud werkgevers juist een unieke kans om hun medewerkers anders te laten reizen.

Wij zien dat steeds meer Nederlandse werkgevers zich inzetten om hun mobiliteit te verduurzamen, gedreven door intrinsieke motivatie of vanwege wetgeving zoals de CO2-registratieplicht. Toch blijft het een uitdaging om medewerkers uit de auto te krijgen. Autorijden is sterk ingesleten in ons dagelijks gedrag, en de infrastructuur is hier optimaal op ingericht met bijvoorbeeld goed onderhouden snelwegen en voldoende parkeergelegenheid. Er zijn nauwelijks obstakels voor automobilisten om met de auto naar hun werk te reizen.

De grootschalige projecten van Rijkswaterstaat brengen hier (tijdelijk) verandering in. Automobilisten ondervinden veel hinder, waardoor het niet langer vanzelfsprekend is om tijdens de spits met de auto naar het werk te gaan. Een dergelijke ingrijpende verandering van de omgeving biedt een uitstekende kans voor gedragsverandering, omdat medewerkers hierdoor openstaan om alternatieven te overwegen.

Als werkgever kun je deze kans aangrijpen om medewerkers te stimuleren anders te reizen. Denk bijvoorbeeld aan de volgende gedragsveranderingen:

• Fietsen: Medewerkers die binnen een straal van 15 km wonen en hinder ondervinden, kunnen de overstap naar de (elektrische) fiets maken
• Treinreizen: Voor medewerkers die grotere afstanden via de snelweg afleggen, kan de trein een aantrekkelijk alternatief zijn
• Spreiden: Moedig medewerkers aan hun kantoordagen te spreiden, in plaats van alleen op drukke dagen zoals dinsdag en donderdag te komen
• Spits vermijden: Stimuleer medewerkers om buiten de spitsuren van en naar kantoor te reizen, zodat zij drukte vermijden

Een veranderende omgeving leidt niet automatisch tot ander reisgedrag van medewerkers. Het is essentieel om hier proactief mee aan de slag te gaan. In plaats van af te wachten, kun je in het kader van de grootschalige werkzaamheden doelgericht veranderingen doorvoeren om verschillende gedragingen te stimuleren. Je kunt denken aan het volgende:

• 100% vergoeding voor OV-reizen: Moedig medewerkers aan het openbaar vervoer te kiezen als alternatief
• Hogere fietsvergoeding of leaseplan: Verhoog de fietsvergoeding naar bijvoorbeeld 30-40 cent, introduceer een leasefiets biedt medewerkers de mogelijkheid om fietsen uit te proberen
• Vergaderingen pas na 10 uur: Plan vergaderingen later op de ochtend om spitsuren te vermijden
• Gezonde lunch op woensdag en vrijdag: Verhoog de aantrekkelijkheid van kantoorbezoeken op minder ‘populaire’ dagen door een uitgebreide en gezonde lunch aan te bieden

Autorijden blijft een uitdaging om te veranderen. Daarom is het ook belangrijk te onderzoeken hoe dit gedrag ontmoedigd kan worden. Overweeg bijvoorbeeld om parkeerplaatsen (tijdelijk) om te bouwen tot zichtbare fietsenstallingen, of om reiskostenvergoedingen voor autorijders die binnen 15 kilometer afstand van het werk wonen, te schrappen of te verlagen.

Weet dat elke organisatie uniek is en medewerkers verschillende behoeften hebben. We raden je daarom vooral aan om in gesprek te gaan met je medewerkers om te achterhalen wat hen belemmert om hun reisgedrag te veranderen, en probeer ze hierin tegemoet te komen.

UMC Utrecht ligt gelegen op het bruisende Utrecht Science Park. Het ziekenhuis trekt dagelijks duizenden patiënten, bezoekers en medewerkers. Veel van deze mensen komen met de auto naar het ziekenhuis. Dit brengt mobiliteitsuitdagingen met zich mee. Denk aan volle parkeergarages, lange files en een hoge CO2-uitstoot. UMC Utrecht wil haar medewerkers laten zien dat er andere manieren zijn om van A naar B te reizen. Manieren die net zo makkelijk en voordelig zijn, maar met minder impact op het milieu én een positief effect op het welzijn van de reiziger. Daarom is UMC Utrecht in samenwerking met Shuttel, Hely en Pon een pilot gestart: Proeftuin Duurzaam Vervoer. De resultaten zijn veelbelovend.

300 medewerkers van UMC Utrecht namen 7 maanden lang deel aan de pilot. Zowel medewerkers met als zonder diensten. Als onderdeel van de pilot kregen de medewerkers:

• Een Shuttel OV-kaart om 100% gratis met het OV te reizen
• Een verhoogde fietsvergoeding van 0,05 naar 0,16 euro per kilometer door de kilometers te registreren in de Shuttel app
• Deelfietsen op Utrecht Centraal in een fietshub van Hely, om vanuit de trein naar het ziekenhuis te kunnen fietsen
• Parkeerrestricties tussen 06:00 en 12:00 om de auto verder te ontmoedigen
• Een thuiswerkvergoeding door thuiswerkdagen te registreren in de Shuttel app

De pilot leidde tot een indrukwekkende verandering in gedrag en mentaliteit. Vooraf verwachtten veel deelnemers dat de overstap naar OV en fiets vooral ongemakken met zich mee zou brengen: langere reistijden, ingewikkelde routes, vermoeidheid na een nachtdienst. Maar de realiteit bleek verrassend positief. Waar het grootste deel van de proeftuindeelnemers (70%) aangaf voor de proeftuin voornamelijk met de auto naar het UMC Utrecht te reizen, laten de deelnemers tijdens de proeftuin de auto massaal staan. Bijna 90% van de woon-werkreizen wordt gedurende de zeven maanden van de proeftuin duurzaam afgelegd. Het grootste deel van de ritten werd afgelegd met het OV en de fiets. Slechts een heel klein percentage deelnemers bleef hoofdzakelijk gebruik maken van de auto. Voor veel deelnemers werd het al snel duidelijk: de grootste winst zat niet alleen in de financiële voordelen, maar vooral in minder stress.

De dagelijkse frustratie van het file-verkeer verdween en maakte plaats voor een rit waarin deelnemers hun eigen tempo konden bepalen. En, de verwachtingen van reizen met het OV bleken vaak positiever uit te vallen dan verwacht. Het OV was minder vaak vertraagd en de ritten duurden minder lang dan deelnemers vooraf hadden verwacht. Daarnaast bood reizen met het OV velen de mogelijkheid om even een boek te lezen, muziek te luisteren of simpelweg te ontspannen. Een ervaring die bij velen zo goed beviel dat wordt aangegeven voortaan niet meer anders te willen reizen.

Fietsen naar het werk levert veel voordelen op. Het is milieuvriendelijk, kostenbesparend, je komt in beweging, het vermindert stress en verhoogt zelfs productiviteit. Mede dankzij deze voordelen pakken steeds meer werknemers de fiets. Toch blijven sommige werknemers de auto gebruiken voor korte afstanden. Het is voor werkgevers een uitdaging om dit gewoontegedrag te doorbreken. In dit artikel vertellen we waar je aan kunt denken om je werknemers te stimuleren toch de fiets te pakken.

In eerste instantie is het belangrijk om te beseffen dat afstand een randvoorwaarde vormt. De maximale afstand die de gemiddelde werknemer bereid is te fietsen is 7,5 kilometer op een gewone fiets en 15 kilometer op een elektrische fiets. Er ligt een groot potentieel bij werknemers die binnen 15 kilometer met de auto (of het OV) naar werk komen. Het is verstandig je energie op deze groep te richten.

Aan de hand van deze 4 tips laten we zien hoe je werknemers kunt stimuleren op de fiets naar werk te komen:

1. Biedt voorzieningen voor verschillende fietsforenzen
2. Faciliteer fietsforenzen in hun fietsbenodigdheden
3. Vergoed fietsforenzen beter dan autoforenzen
4. Motiveer tegelijkertijd het individu

Als de afstanden groter worden, komen sommige werknemers graag op een elektrische fiets. Een andere werknemer houdt liever van een sportieve uitdaging en pakt de racefiets. Het is belangrijk om rekening te houden om alle soorten fietsforenzen goed te voorzien in faciliteiten op kantoor. Denk hierbij aan een gedegen fietsenstalling, eventueel beveiligd voor dure fietsen, laadpunten voor de elektrische fiets en douches voor de sportieve fietser. Bedenk wanneer je werknemers uit de auto en op de fiets wil krijgen, hoe aantrekkelijk je faciliteiten voor de autoforens zijn. Het mes snijdt namelijk aan twee kanten. Je kunt bijvoorbeeld overwegen om het aantal parkeerplaatsen terug te dringen of om werknemers die binnen 15 kilometer wonen een maandelijks bedrag te laten betalen voor het parkeren.

De meeste werknemers die overwegen om op de fiets naar werk te komen, doen dit graag op een goede fiets. Echter kan het zelf moeten aanschaffen van een goede (elektrische) fiets als een belemmering worden ervaren. Je kunt als werkgever ervoor kiezen je werknemers hierin tegemoet te komen. Bijvoorbeeld door een fietsplan op te stellen, waarmee werknemers met een fiscaal voordeel een goede fiets kunnen leasen of kopen. Wij werken geregeld samen met Lease-a-bike voor het integreren van een fietsplan bij onze klanten.

Vergoedingen zijn een belangrijke stimulans om werknemers te motiveren te fietsen. Op dit moment is de onbelaste reiskostenvergoeding € 0,23 per kilometer. Dit geldt voor zowel fiets- als autoforenzen. Wanneer je werknemers wilt stimuleren uit de auto en op de fiets te stappen, kun je ervoor kiezen om fietsforenzen beter te vergoeden. Bijvoorbeeld tot € 0,30 of zelfs € 0,40 per kilometer. Fietsforenzen kunnen met de Shuttel registratiemodule eenvoudig hun gemaakte reizen registreren, waardoor de payroll administratie snel geregeld is.

De eerste punten die we noemen zijn vooral beleidsmatige stimulansen. Het is belangrijk om daarnaast ook het individu te motiveren. Dit gaat hand in hand en versterkt het effect. Denk hierbij aan:

• Communicatie – Te vaak zijn medewerkers niet goed op de hoogte van de fietsvoorzieningen en mogelijkheden binnen een organisatie. Communiceer hier duidelijk over en benadruk de gezondheids- en milieuvoordelen.

• Campagnes – Je kunt ervoor kiezen aandacht voor het fietsen te genereren door middel van een campagne. Denk hierbij aan een fiets naar je werkweek, wanneer je de vergoedingen verhoogt of een fietsplan introduceert. Voer zo’n campagne in de lente uit, want een goede eerste ervaring – en vooral geen nat pak – is belangrijk.
  
• Sociale norm – Wanneer collega’s naar werk fietsen, heeft dit een positieve invloed op dat de werknemer zelf ook fietst. Geef als leidinggevende het goede voorbeeld en spreek het goede gedrag ook positief toe.

We hopen dat de vier tips in dit artikel je hebben geïnspireerd om de fietscultuur binnen jouw organisatie te versterken. Elke stap die je zet om fietsen te stimuleren draagt bij aan een gezondere, duurzamere en productievere werkomgeving.

Heb je behoefte aan verdere ondersteuning bij het opstellen of uitvoeren van een effectief fietsbeleid? Onze mobiliteitsexperts staan voor je klaar. Wij bieden niet alleen advies over de besproken tips, maar denken ook graag met je mee over de beste strategieën die passen bij jouw specifieke situatie.

Neem vrijblijvend contact op om te ontdekken hoe we samen kunnen werken aan een toekomst vol fietskilometers voor jouw bedrijf.